خبرنگاران خانه مهربان؛ یادگاری زیبا در عودلاجان تهران

به گزارش آفتاب صبا، تهران- خبرنگاران- خانه مهربان از بناهای با ارزش و تاریخی در محله عودلاجان است که می توان یادگارهایی از معماری دوره تحول میانه (پهلوی اول) و به طور شگفت انگیزی گردشی در سبک معماری قاجار -قبل و بعد ازعصر مشروطیت - را در آن باز جست.

خبرنگاران خانه مهربان؛ یادگاری زیبا در عودلاجان تهران

عودلاجان یا اودلاجان از محله های قدیمی شهر تهران است که از غرب به خیابان ناصرخسرو، از شرق به خیابان ری، از شمال به خیابان امیرکبیر و از جنوب به خیابان 15 خرداد محدود است و سه محله اصلی امامزاده یحیی، پامنار و ناصرخسرو را در بر می گیرد و این محله، به دلیل وجود بناهای قدیمی متعدد، به لحاظ تاریخی غنی و قابل توجه است.

عودلاجان در کنار محله های ارگ، دولت، سنگلج، بازار و چاله میدان، تهران عصر ناصری را شکل می دادند؛ نباید از یاد برد که عودلاجان قدیم با 2هزار و 619 خانه و هزار و 146 دکان بزرگ ترین و مرفه ترین محله پایتخت ایران بود و پیشینه ای بیش از چهار قرن دارد.

مورخان بر این موضوع اتفاق نظر دارند که در دوره قاجار عودلاجان جزو مناطق اعیان نشین پایتخت بود و زندگی اشخاص نام آشنایی چون قوام الدوله، نصرالدوله، مدرس، موتمن الاطباء، امین نظام، عزت الدوله، ملک الشعرا با این محله پیوند خورده است.

خانه مهربان یکی از بناهای تاریخی با ارزشی است که در محله عودلاجان تهران واقع شده است. این خانه تاریخی در نقشه های بازمانده از آگوست کرشیش - معلم دارلفنون- به محبعلی خان خلج که از رجال دوره قاجار بود تعلق داشت، اما در نقشه عبدالغفار نجم الدوله که او نیز در دوره دیگری از سلسله قاجار معلم دارلفنون بود، این خانه در اختیار یکی از همسران ناصرالدین شاه به نام زبیده خاتون بوده است.

این بنای تاریخی پس از برخی نقل و انتقال ها توسط زوجی خیر به نام مهربان منش خریداری شد و به عنوان یک موقوفه در اختیار موسسه خیریه کهریزک جهت بسته بندی کمک های مردمی قرار گرفت. در طی سال های مختلف این خانه تغییر کاربری زیادی را به خود دید، در نهایت در سال 1384 پس از بازسازی و بازسازی هایی که در آن انجام شد، خانه مهربان در لیست آثار ملی ثبت شده ایران قرار گرفت. معماری خانه مهربان یادگاری از شیوه و اصول معماری عصر پهلوی اول است

با این توصیف باید بیشتر به خانه مهربان پرداخت، این خانه در خیابان امیرکبیر تهران و در کوچه جاویدی واقع شده است که از این حیث می تواند محیطی خاص برای گردشگری و تهرانگردی علاقمندان مطرح شود.

در این کوچه و یا در اطراف این محله بناهای متعدد تاریخی شامل خانه قوام الدوله(دفتر ایکوموس ایران)، خانه مدرس و بناهای متعدد دیگری وجود دارد که هر کدام می تواند مقصدی برای تهرانگردان محسوب شود.

هویت محلات تاریخی تهران باید مد نظر قرار گیرد

یک باستان شناس و کارشناس حوزه بازسازی در گفت و گو با خبرنگار خبرنگاران، ضمن تاکید بر تثبیت هویت محلات تاریخی پایتخت می گوید: محله عودلاجان از دیرباز دارای قدمت خاصی بوده است که سوای آثار تاریخی، فرهنگ ویژه ای را هنوز در خود جای داده است.

زهرا احمدوند با بیان اینکه خانه تاریخی مهربان همانند بسکمک از عمارت ها و خانه های تاریخی شهر فرازونشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است، گفت: حتی این بنا تا مرز تبدیل شدن به یکی از مجتمع های آپارتمانی تکراری شهر تهران پیش رفته است که اما خوشبختانه هنوز پابرجاست و می توان از وجودش لذت برد و در آن به تاریخ سفر کرد.

این پژوهشگر تاکید کرد: با شیوع کرونا در کشور بیشتر جاذبه های تهران را از طریق پیج های مجازی و برخی جراید پیگیری می کنم که پیشنهاد می شود با تعطیل شدن امکان دیدار از این اماکن ،مردم برای غنی کردن اوقات خود از طریق مجازی این خانه ها و محلات را بررسی و نگاه کنند.

به گفته احمدوند؛ قدمت تهران مربوط به یک دوره خاص نیست بلکه هر از چند گاهی به صورت اتفاقی نهان ها دوباره آشکار می شود.

این بازسازیگر بنا با بیان اینکه یکی از اتفاقات شایع در تهران، تخریب بناهای قدیمی و ساخت مجتمع های آپارتمانی کم ارزش است،اظهار کرد: باید متولیان امر با حفاظت و جلوگیری از تغییر کاربری این بناها، به حفظ اندک هویت باقیمانده تهران در مناطق قدیمی و ارزشمند کمک کنند تا برای نسل های آینده نیز این هویت حفظ شود.

همچنین یک تهران شناس نیز در این رابطه به خبرنگار خبرنگاران می گوید: تهران دارای جاذبه تاریخی و ارزشمند زیادی است که باید از وجود آنها شناخت کافی داشت.

مهدی وحیدی با بیان اینکه در ذهن بسکمک از گردشگران ،تهران شهری پر از برج های سربه فلک کشیده، پاساژهای بزرگ و رستوران های مختلف است، تاکید کرد: شاید نیاز است که بازگو شود در این شهر شلوغ، تکه هایی از تاریخ وهویت در حال نفس کشیدن است که نیاز است تورگردانان این محیط ها را برای علاقه مندان معرفی کنند.

وی با بیان اینکه بازدید از خانه مهربان که مالکیت آن در دست شهرداری تهران است، از طریق مجازی و حضوری فراهم بوده است، گفت: این چنین محیط هایی در تهران کم نیستندولی باید بسکمک از دستگاهها متولی شرایط حضور مردم را فراهم کنند.

این تهرانگرد به معیار های این بنای تاریخی و ارزشمند در قلب پایتخت نیز اشاره کرد و ادامه داد: وجود تزیینات وابسته بنا شامل طاق نماهای هلالی، گره چینی آجری، گچ بریها، گره چینی های چوبی و بازشوها موجب شده که ارزش این اثر دوچندان شود.

بازدید مجازی از خانه مهربان فراهم است

ابوالفتح شادمهری در این رابطه به خبرنگار خبرنگاران می گوید: با توجه به پایداری بیماری کووید 19، با پیگیری بعمل آمده توسط این مدیریت و با همت سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران به منظورحفظ سلامتی و رفاه علاقه مندان بناهای تاریخی شهر تهران، امکان بازدید مجازی از خانه مهربان در بافت تاریخی عودلاجان فراهم شده است.

وی در خصوص تاریخچه این بنای ملی اضافه کرد: خانه مهربان در دوره پهلوی و در محله تاریخی عودلاجان، در گذر میرزا محمود، روبروی عمارت ارزشمند قوام الدوله احداث شده است.

شادمهری علت نام گذاری این اثر را مالکیت فردی به نام حسین مهربان منش در هنگام ثبت مطرح نمود و گفت: در نقشه های تاریخی کرشیش و عبدالغفار مربوط به دوران قاجار، مالکین مختلفی برای بنای فعلی ذکر شده که همین عامل، نشان دهنده تخریب و احداث ساختمان های مختلف در طول زمان در این محل بوده است.

وی اضافه کرد: صاحب این بنا یکی از خیرین بنام بود که آن را برای استفاده نیازمندان به موسسه خیریه کهریزک واگذار کرده بود؛ این بنا مدتی محل انبار و بسته بندی محصولات بود و بعد با تغییر کاربری به رستورانی سنتی تبدیل شده بود که در نهایت اوایل دهه 90 توسط شهرداری تهران خریداری شد.

شادمهری گفت: پس از انجام عملیات بازسازی و به منظور حضور مسئولین در محله های تاریخی شهر تهران با هدف آشنایی و کمک به احیای این محله های ارزشمند، این خانه مهربان به عنوان منزل مسکونی در اختیار شهردار وقت تهران قرار گرفت، اما پس از روی کار آمدن مدیریت شهری جدید و تغییر نگرش، این بنا مجدد با تغییر کاربری از مسکونی به اداری در اختیار مدیریت بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران قرار گرفت تا بتواند با حضور میدانی خود، کمک به احیاء بافت تاریخی عودلاجان و حصار ناصری به عنوان بخشی از شناسنامه تهران قدیم کند.

مدیر بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران اضافه کرد: خانه مهربان دارای زمینی به مساحت 900 متر با زیر بنایی حدود 530 متر مربع می باشد که در یک طبقه با دربرگیری زیر زمین احداث شده و دارای دو حیاط در بخش شمالی و جنوبی که ارتباط به زیر زمین از طریق پلکان حیاط شمالی و جنوبی نیز امکان پذیر است.

وی گفت: حیاط شمالی دارای 2 ورودی به داخل مجموعه است که یکی از این ورودی ها نسبتاً جدید بوده و به خاطر نیاز ساکنین به فضای پارکینگ با تخریب بخشی از دیوار در کنج ایوان شمالی ایجاد شده؛ همچنین اتاق مرکزی یا اصلی به عنوان شاه نشین خانه مورد استفاده بوده است.

شادمهری اضافه کرد: از تزئینات خانه می توان به طاق نماهای هلالی، گره چینی آجری، انواع گچ بری ها، گره چینی چوبی در سقف اتاق مرکزی و بازشو های چوبی اشاره کرد.

وی یادآورشد، مصالح تشکیل دهنده بنا آجر، سنگ، چوب و دیوارهای خشتی بوده است و سقف از جنس شیروانی بر روی خرپاهای چوبی و سقف زیرزمین از جنس آجرطاق ضربی است.

مدیر بافت و بناهای تاریخی شهر تهران با بیان اینکه بازدید مجازی در شرایط کنونی می تواند سبب کاهش تردد در شهر، رفاه حال شهروندان و جلوگیری از شیوع ویروس کرونا شود تأکید کرد: با این اقدام، این امکان فراهم شده است تا در هر زمانی علاقمندان به تاریخ تهران و پایتخت ایران از سراسر دنیا بتوانند به مشاهده این بنای با ارزش از زوایای مختلف بپردازند.

شادمهری گفت: با توجه به ادامه شرایط فعلی در خصوص پاندومی کرونا، مدیریت شهری مصمم است امکان بازدید مجازی از ابنیه های تاریخی را گسترش دهد.

گفتنی است که علاقه مندان می توانند با مراجعه به آدرس اینترنتی http://vtour.tehran.ir/mehrabanhouse امکان بازدید مجازی از این بنای تاریخی را داشته باشند.

منبع: ایرنا
انتشار: 28 خرداد 1400 بروزرسانی: 28 خرداد 1400 گردآورنده: aftabesaba.ir شناسه مطلب: 1462

به "خبرنگاران خانه مهربان؛ یادگاری زیبا در عودلاجان تهران" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "خبرنگاران خانه مهربان؛ یادگاری زیبا در عودلاجان تهران"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید